Wetenschap deze week · 2–8 november
Nieuw onderzoek over long covid, kort samengevat in gewone taal. Geen medisch advies.
49 onderwerpen ·
Metformine toegediend binnen een week na COVID-19 verlaagt volgens een artikel het risico op long COVID en overlijden met 53% ✓
Amerikaanse onderzoekers vergeleken in elektronische patiëntendossiers 248 mensen die binnen zes dagen na een coronabesmetting metformine (een middel tegen diabetes type 2 en prediabetes) kregen voorgeschreven met 248 mensen die in die periode een ander middel kregen: fluvoxamine, fluticason, ivermectine of montelukast. In de metforminegroep kreeg 4,0% binnen zes maanden long covid of overleed, tegenover 8,5% in de vergelijkingsgroep, een relatieve afname van 53% (4,5 procentpunt in absolute zin). Het gaat om een observationele analyse die een trial nabootst ('target trial emulation') en niet om een gerandomiseerde trial, dus het blijft een verband en geen bewijs dat metformine long covid voorkomt. De vergelijkingsgroep kreeg bovendien geen placebo maar andere middelen die zelf nog onderzocht worden, en de resultaten, gepubliceerd in het Journal of Medical Virology, moeten nog in gerandomiseerd onderzoek worden bevestigd.
Veelgebruikt diabetesmedicijn metformine verlaagt mogelijk het risico op long covid met meer dan 50% ✓
Een studie in het *Journal of Medical Virology*, gebaseerd op gezondheidsdossiers van 21 miljoen mensen, meldt dat het diabetesmedicijn metformine samenhangt met minstens 53% minder kans op long covid. Het bericht noemt alleen deze kerncijfers en geeft geen details over wie er precies in de analyse zaten of hoe die is opgezet. Omdat het om dossieronderzoek gaat en niet om een trial waarin deelnemers willekeurig een middel of placebo kregen, kan de studie een verband laten zien maar niet bewijzen dat metformine long covid voorkomt, dus voorzichtigheid is geboden.
Een synbiotische bereiding (SIM01) voor postacuut COVID-19-syndroom in Hongkong (RECOVERY): een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde studie ✓
BioVie kondigt afronding aan van de behandelfase van de ADDRESS-LC-studie naar bezisterim voor de behandeling van neurologische symptomen die samenhangen met Long COVID ✓
Het bedrijf BioVie meldt dat de behandelperiode van ADDRESS-LC is afgerond, een fase 2-trial (gerandomiseerd, placebogecontroleerd, proof-of-concept) waarin het experimentele middel bezisterim wordt getest bij volwassenen met long covid die cognitieve klachten en vermoeidheid hebben. Er zijn nog geen resultaten bekend: die worden eind september 2026 verwacht, en het gaat om een betaald persbericht van het bedrijf zelf, dus de positieve uitleg over de werking van het middel is nog niet bewezen. Of bezisterim echt helpt tegen vermoeidheid en 'brain fog' is dus nog onduidelijk, en pas na publicatie van de data is te beoordelen hoe sterk de uitkomsten zijn.
Onderzoeksupdates, 3 november ✓
Een Canadese placebogecontroleerde trial met 160 volwassenen met ME na een coronabesmetting, nu nog een preprint (nog niet beoordeeld door vakgenoten), vond dat lage dosis naltrexon (LDN) na vier maanden de vermoeidheid niet méér verminderde dan een placebo. Sommige mensen met long covid en ME bekritiseren de studie vanwege de startdosis, het snelle ophogen, de beperkte omvang en de korte duur, dus de uitkomst is geen laatste woord. Verder meldt dit overzicht uit een retrospectieve epidemiologische studie in Eurosurveillance dat de coronamaatregelen tijdens de Olympische Spelen in Tokio de verspreiding beperkt hielden, en dat in New York een nieuwe placebogecontroleerde trial met 150 deelnemers werven gaat voor een combinatie van valacyclovir, celecoxib en Paxlovid, waarvan nog geen resultaten bekend zijn.
De helft van de patiënten met Long COVID ziet binnen drie jaar betekenisvolle verbetering ✓
Volgens een bericht van Labcompare zou de helft van de mensen met long covid binnen drie jaar merkbaar verbeteren. Uit de beschikbare tekst blijkt niet om wat voor studie het gaat, hoeveel mensen eraan meededen en wat met "merkbare verbetering" precies bedoeld wordt. Daarom is voorzichtigheid geboden: het cijfer zegt niets over wie wel of niet opknapt, en ook niets over de mensen bij wie dat niet gebeurt.
(Op basis van de kop.)Long covid verbetert bij de helft na drie jaar, maar een behandeling ontbreekt nog altijd ✓
Amerikaanse onderzoekers volgden in een grote observationele studie binnen het RECOVER-programma (gepubliceerd in Annals of Internal Medicine) 1.019 volwassenen die een jaar na hun besmetting vermoedelijk long covid hadden. Na drie jaar was ongeveer de helft blijvend en duidelijk beter en was 26,9 procent helemaal klachtenvrij, al verliep het herstel traag en werden de klachten gemeten met een vragenlijst. Voorzichtigheid is geboden: het gaat om een specifieke groep, die niet voor alle mensen met long covid hoeft te gelden, en een Belgische groep van 220 patiënten uit één huisartsenpraktijk, die niet direct vergelijkbaar is, liet minder volledig herstel zien (ongeveer 1 procent), met bij veel mensen nog altijd zware vermoeidheid.
Vroege behandeling met metformine in verband gebracht met een lager risico op long covid en overlijden ✓
Amerikaanse onderzoekers vergeleken in patiëntendossiers 248 volwassenen die binnen een week na een coronabesmetting metformine kregen voorgeschreven met 9412 mensen die een ander middel kregen (zoals fluticason, fluvoxamine, ivermectine of montelukast). Na statistische weging kreeg 4,0% van de metforminegroep binnen 180 dagen long covid of overleed, tegen 8,5% van de controlegroep. Dit is een observationele studie (een 'target trial emulation' op basis van bestaande dossiergegevens, gepubliceerd in het Journal of Medical Virology), geen echte trial: het laat een samenhang zien en geen bewijs dat metformine long covid voorkomt. Voorzichtigheid is geboden, want de groep met metformine was klein, de schattingen in subgroepen en bij andere tijdvensters waren onnauwkeurig, vaccinatiestatus ontbrak en verstorende factoren kunnen een rol spelen. Bovendien zijn enkele auteurs betrokken bij de eerdere trials die zijn nagebootst.
Liveblog: derde jaarlijkse RECOVER-TLC-workshop deelt updates over klinische onderzoeken naar Long COVID ✓
Dit is geen onderzoeksresultaat maar een liveblog van The Sick Times over de derde jaarlijkse RECOVER-TLC-workshop van de Amerikaanse NIH, waar updates over klinische trials voor long covid worden gedeeld. Er is nog niets over uitkomsten bekend: drie in september 2025 aangekondigde trials (met low-dose naltrexon bij kinderen en jongvolwassenen, semaglutide en stellaatganglionblokkades) zijn ruim een jaar later nog niet begonnen met werven van deelnemers. Het doet ertoe omdat patiënten en onderzoekers al langer kritiek hebben op het trage tempo van het NIH, dat veel van het oorspronkelijke budget van 1,15 miljard dollar aan observationeel onderzoek besteedde.
50 procent van een groep Long COVID-patiënten zag binnen 3 jaar ‘betekenisvolle’ verbeteringen, en een kwart herstelde volledig ✓
Een grote Amerikaanse studie (RECOVER-Adult, gepubliceerd in Annals of Internal Medicine) volgde ruim 1.000 volwassenen met waarschijnlijke long covid, die hun klachten via regelmatige vragenlijsten bijhielden. Na drie jaar meldde 50,1 procent een aanhoudende verbetering van de klachten en bij 26,9 procent waren de klachten helemaal verdwenen, maar het gaat om een observationeel onderzoek zonder behandeling, dus het laat alleen zien wat er in de loop van de tijd gebeurde. De onderzoekers wijzen erop dat er nog trials nodig zijn om te zien of behandelingen klachten kunnen verminderen los van dit natuurlijke herstel, en dat veel mensen na drie jaar nog altijd klachten hebben.
De helft van de patiënten met Long COVID herstelt binnen drie jaar aanzienlijk ✓
Onderzoekers van Massachusetts General Hospital volgden 1.019 volwassenen uit de RECOVER-Adult-groep die een jaar na hun covid-infectie waarschijnlijk long covid hadden, in een prospectieve cohortstudie in Annals of Internal Medicine. Na drie jaar had 50,1% blijvende verbetering van de klachten, 56,4% had veel minder klachten met een goede kwaliteit van leven en 26,9% had geen klachten meer. Het laat zien dat herstel bij veel mensen langzaam doorgaat na het eerste jaar, maar een flink deel houdt klachten, en de onderzoekers pleiten daarom voor placebogecontroleerde studies naar behandelingen; de cijfers zeggen niets over wat het herstel veroorzaakte.
Vroege behandeling met metformine in verband gebracht met 53% lager risico op long covid of overlijden ✓
Volwassenen die binnen zes dagen na een coronabesmetting metformine (een middel dat vooral bij diabetes wordt gebruikt) voorgeschreven kregen, hadden binnen zes maanden een 53% lagere kans op long covid of overlijden dan mensen die een ander middel kregen: 4,0% tegenover 8,5%. Het gaat om een zogeheten 'target trial emulation', waarbij onderzoekers met bestaande patiëntgegevens (uit de Amerikaanse N3C-database) een gerandomiseerde trial nabootsen; het is dus geen echte trial. De uitkomst komt overeen met eerdere gerandomiseerde studies (COVID-OUT en ACTIV-6), maar het betrouwbaarheidsinterval is breed (0,25-0,89), dus de precieze omvang van het effect is onzeker. Bovendien gaat het om voorkómen van long covid kort na besmetting, niet om behandeling van mensen die er al langer last van hebben, waarbij recente trials met andere middelen geen blijvend voordeel lieten zien.
Herstel van long COVID verschilt sterk per symptoom, blijkt uit onderzoek ✓
Amerikaanse onderzoekers volgden 1.019 volwassenen die een jaar na hun coronabesmetting nog waarschijnlijk long covid hadden. Over de drie jaar daarna knapte ongeveer de helft duurzaam op en had circa een kwart helemaal geen klachten meer, maar bij mensen met klachten in meerdere lichaamssystemen herstelde minder dan 19%, tegenover ongeveer 60% bij mensen met vooral reuk- of smaakveranderingen (observationele studie binnen het door de NIH gefinancierde Recover-programma, gepubliceerd in Annals of Internal Medicine). Voorzichtigheid is geboden: de gebruikte symptoomscore, die zwaar meeweegt voor reuk- en smaakverlies en chronische hoest, is niet onafhankelijk getest in andere groepen, en klachten kunnen komen en gaan. Daarom is het volgens externe deskundigen lastig te zeggen wat echt herstel is, en volgens Ziyad Al-Aly laten juist patiënten met klachten in meerdere lichaamssystemen weinig herstel zien.
Filantroop en voormalig mede-eigenaar van de Celtics Steve Pagliuca steunt onderzoeksinitiatief van 15 miljoen dollar naar long COVID ✓
Front Range Pharmaceuticals krijgt FDA Fast Track-status voor FRP-003 bij Long COVID ✓
Het Amerikaanse bedrijf Front Range Pharmaceuticals meldt in een persbericht dat de FDA het onderzoeksmiddel FRP-003 een "Fast Track"-status voor long covid heeft gegeven, wat vooral betekent dat het bedrijf vaker met de FDA kan overleggen en later mogelijk versneld beoordeeld kan worden. Er zijn nog geen onderzoeksresultaten: een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde fase 2-studie met ongeveer 220 volwassenen met long covid en vooral aanhoudende vermoeidheid (met inspanningsintolerantie, post-exertionele malaise) moet in 2027 beginnen en kijkt na 56 dagen naar verandering in vermoeidheid. Voorzichtigheid is geboden: dit is een bericht van het bedrijf zelf, de werking en veiligheid van het middel zijn nog niet aangetoond, en de status zegt niets over of het middel werkt.
FDA verleent Fast Track-status aan FRP-003 van Front Range Pharmaceuticals voor Long COVID ✓
Herstel van long COVID verschilt per symptoom, blijkt uit onderzoek ✓
Een onderzoek, waarover Mezha.net bericht, laat volgens de kop zien dat het herstel van long covid verschilt per soort klacht. Het bericht geeft geen details over de opzet van de studie, het aantal deelnemers, de duur of welke klachten sneller of trager verbeterden, en het is onduidelijk of de studie door vakgenoten is beoordeeld. Voorzichtigheid is daarom geboden: zonder die gegevens is niet te zeggen hoe stevig de bevinding is en voor wie ze geldt.
(Op basis van de kop.)Studie vindt mogelijk verband tussen verminderde bloedtoevoer en vermoeidheid bij long COVID ✓
Een studie wijst op een mogelijk verband tussen verminderde doorbloeding en de vermoeidheid bij long covid, zo meldt de Amerikaanse zender WKYC. Het bericht bestaat alleen uit een kop, dus over de opzet, het aantal deelnemers en de precieze bevindingen is niets bekend, en ook niet of de studie al door vakgenoten is beoordeeld. Het gaat om een mogelijk verband, geen bewezen oorzaak, dus wacht op de originele publicatie voordat je er conclusies aan verbindt.
De helft van de patiënten met Long COVID verbetert binnen drie jaar aanzienlijk ✓
Het risico op long COVID is hoger bij auto-immuunreumatische aandoeningen ✓
In een grote Amerikaanse analyse van gezondheidsgegevens (187.106 gematchte volwassenen na een eerste coronabesmetting) kreeg 2,8% van de mensen met een auto-immuunreumatische ziekte long covid, tegenover 1,5% van de mensen zonder zo'n ziekte. Binnen de groep met een auto-immuunziekte hing ook een ernstiger covid-infectie, longziekte, obesitas, het syndroom van Sjögren en het gebruik van rituximab of glucocorticoïden (corticosteroïden) samen met een hoger risico. Het gaat om een retrospectief cohortonderzoek (terugkijkend, op basis van bestaande data) dat alleen verbanden laat zien en niet aantoont dat die factoren long covid veroorzaken; de auteurs benadrukken dat vervolgonderzoek nodig is om dit te bevestigen.
Onderzoek met tweelingen helpt Long COVID in kaart te brengen ✓
Onderzoekers van Stanford vergeleken tweelingen uit een onderzoeksregister met mensen met long covid die geen tweeling zijn, om te begrijpen waarom sommige mensen long covid krijgen. Van de tweelingen ontwikkelde 15% long covid, maar slechts twee tweelingparen hadden allebei klachten, en de tweelingen meldden minder ernstige klachten en minder vaak ernstige beperkingen in hun functioneren (50,6% tegenover 81,9%). Het gaat om een verkennende dwarsdoorsnedestudie, gepresenteerd op een congres (IDWeek), waarbij deelnemers een vragenlijst invulden; de groep was overwegend vrouwelijk en wit, dus voorzichtigheid is geboden, maar het werk kan helpen om met vervolgonderzoek biologische mechanismen achter long covid op te sporen.
Onderzoeksprojecten in beeld! Rob Wüst ✓
In de videoserie 'Onderzoeksprojecten in beeld' legt onderzoeker Rob Wüst uit wat hij onderzoekt, hoe hij dat doet en waarom. Zijn project, 'Het onzichtbare ontmaskerd', kijkt naar hoe het spier-, immuun- en zenuwstelsel veranderen bij ernstige post-COVID en wordt gefinancierd door ZonMw. Het gaat om een onderzoeksproject dat in een video wordt toegelicht, niet om een studie met uitkomsten, dus er valt nog niets te zeggen over wat dit voor mensen met long covid oplevert.
(Op basis van de kop.)Front Range Pharmaceuticals krijgt FDA Fast Track-status voor FRP-003 bij Long COVID ✓
De helft van de patiënten met long COVID ziet binnen drie jaar een betekenisvolle verbetering van de symptomen ✓
Onderzoekers volgden 1.019 volwassenen uit het Amerikaanse RECOVER-Adult-cohort die een jaar na hun coronabesmetting waarschijnlijk long covid hadden. Na drie jaar had 50,1% een aanhoudende verbetering van de klachten, 56,4% had een flinke afname van klachten samen met een goede kwaliteit van leven en bijna 27% (26,9%) had geen klachten meer; na twee jaar was 36,2% aanhoudend verbeterd. Het is een prospectieve cohortstudie, gepubliceerd in Annals of Internal Medicine, dus er is geen vergelijking met een placebogroep. De uitkomsten laten zien dat herstel vaak geleidelijk gaat, maar ze zeggen niet waardoor mensen opknappen, en voor wie klachten houdt zijn behandelstudies nodig.
Subtype van long COVID gekoppeld aan langzamer herstel in nieuwe studie ✓
Herstel van long COVID-19 verschilt sterk per symptoom, blijkt uit onderzoek ✓
Amerikaanse onderzoekers volgden 1.019 volwassenen die een jaar na hun coronabesmetting nog waarschijnlijk long covid hadden, gedurende drie jaar. Ongeveer de helft zag een blijvende verbetering van de klachten en zo'n kwart had volledig geen klachten meer, maar het verschil per klachtenpatroon was groot: bij mensen bij wie vooral geur of smaak veranderd was, verbeterde ongeveer 60%, tegenover minder dan 19% van de mensen met klachten in meerdere orgaansystemen. Het gaat om een observationele studie binnen het door de Amerikaanse NIH gefinancierde Recover-programma, gepubliceerd in Annals of Internal Medicine. Voorzichtigheid is geboden, want de gebruikte klachtenscore is niet onafhankelijk getoetst in andere groepen, geeft veel gewicht aan geur- en smaakverlies en hoest, en klachten kunnen komen en gaan, waardoor blijvend herstel lastig te onderscheiden is van tijdelijke verbetering.
BioVie presenteert op 13 november nieuwe biomarkergegevens over Long COVID | BIVI-aandelennieuws ✓
BioVie kondigt aan op 13 november 2026 in Nice nieuwe biomarkergegevens te presenteren uit de fase 2-studie ADDRESS-LC, een gerandomiseerde, placebogecontroleerde verkennende studie met ongeveer 200 deelnemers naar het middel bezisterim bij long covid. Volgens het bedrijf liet de studie bij de meeste uitkomstmaten een trend richting verbetering zien, en in verkennende subgroepen met veel klachten (zoals ernstige vermoeidheid, post-exertionele malaise of cognitieve problemen) waren er statistisch significante verbeteringen op meerdere maten. Het gaat om een persbericht van het bedrijf zelf over een nog te geven presentatie: er zijn 22 uitkomstmaten onderzocht zonder één vooraf vastgestelde hoofdmaat, en subgroepanalyses zijn indicatief, dus de resultaten zijn nog geen bewijs dat het middel werkt.
BioVie geselecteerd voor een late mondelinge presentatie van gegevens over bezisterim bij Long COVID tijdens de 4e internationale Long COVID-conferentie van 2026 ✓
BioVie, het bedrijf achter het onderzoeksmiddel bezisterim, kondigt in een betaald persbericht aan dat het op een congres in Nice gegevens presenteert van de fase 2-studie ADDRESS-LC: een gerandomiseerde, placebogecontroleerde, verkennende studie bij mensen met long covid, cognitieve klachten en vermoeidheid. Volgens het bedrijf lieten de uitkomsten een algemene trend naar verbetering zien, vooral bij deelnemers met zwaardere vermoeidheid, post-exertionele malaise (PEM) of cognitieve problemen, en worden er nieuwe biomarkergegevens getoond. Voorzichtigheid is geboden: het zijn door het bedrijf zelf gemelde resultaten uit exploratieve subgroepanalyses, er werden 22 uitkomstmaten bekeken zonder één hoofduitkomst, het aantal deelnemers staat niet in de tekst, en bezisterim is geen goedgekeurd middel, dus een grotere vervolgstudie is nodig om iets te kunnen zeggen over het werkelijke effect.
Dagelijkse dosis: minder Amerikanen behouden hun ACA-dekking, de medicatiefout die je moet vermijden en een nieuwe aanwijzing voor vermoeidheid bij long COVID ✓
Dit is een dagelijkse nieuwsoverzichtspagina van het Amerikaanse fox61.com. Volgens de titel is er een "nieuwe aanwijzing" voor de vermoeidheid bij long covid, maar de beschikbare tekst bevat alleen die kop. Over wat er onderzocht is, hoe groot de studie was en wat de uitkomst was, staat dus niets vast. Het is niet duidelijk of het om een kleine studie, een preprint of een beoordeeld artikel gaat, dus wacht op het oorspronkelijke onderzoek voordat je er conclusies aan verbindt.
(Op basis van de kop.)Een nieuwe studie biedt mensen met Long COVID een ‘baken van hoop’ ✓
Een grote Amerikaanse observationele studie in Annals of Internal Medicine volgde 1.019 mensen met long covid uit het RECOVER-Adult-cohort, vanaf 12 maanden na de corona-infectie. Na drie jaar had de helft blijvende verbetering van klachten, bij 56% waren de klachten sterk afgenomen en bij bijna 27% waren ze helemaal verdwenen. Wie vooral smaak- of reukverlies had, herstelde veel beter dan mensen met klachten in meerdere lichaamssystemen (van wie minder dan een op de vijf verbeterde), en een onderzoeker waarschuwt dat verbetering niet hetzelfde is als volledig herstel: veel mensen houden jarenlang forse klachten, en de onderzoekers pleiten voor placebogecontroleerde behandelstudies.
Een nieuwe studie biedt een ‘baken van hoop’ voor mensen met Long COVID ✓
Uit een Amerikaanse observationele studie in Annals of Internal Medicine, met gegevens van 1.019 mensen uit het RECOVER-Adult-cohort die vanaf 12 maanden na hun covid-infectie werden gevolgd, bleek dat de klachten bij veel deelnemers na verloop van tijd afnamen: na drie jaar had 50% blijvende verbetering en bijna 27% was volledig hersteld. Mensen met vooral reuk- of smaakverlies deden het veel beter dan mensen met klachten in meerdere lichaamssystemen, van wie minder dan een op de vijf verbeterde. Verbetering is niet hetzelfde als herstel, waarschuwt een arts in het bericht: veel patiënten houden ook jaren later ernstige klachten, en de onderzoekers pleiten voor placebogecontroleerde behandelstudies.
Minder Amerikanen behouden hun ACA-dekking, de medicatiefout die je moet vermijden en een nieuwe aanwijzing voor vermoeidheid bij long COVID ✓
Uit de aangeleverde tekst valt geen samenvatting te maken: er staat alleen een kop van een nieuwsoverzicht van WKYC, waarin onder meer "een nieuwe aanwijzing voor vermoeidheid bij long covid" wordt genoemd. Over wat er onderzocht is, hoeveel mensen eraan meededen, wat de uitkomst was en wat voor soort studie het is, staat niets in de tekst, en ook het veld voor het studietype is leeg. Stuur de volledige tekst of een link naar het onderliggende onderzoek mee, dan schrijf ik er een betrouwbare samenvatting van.
(Op basis van de kop.)Onderzoeksronde: wetenschappers analyseren symptomen van long COVID, verklaren communicatie via thermische ruis en meten ‘harde’ röntgenstraling ✓
Stanford-onderzoekers analyseerden 14,4 miljard Amerikaanse ziektekostenclaims (een grote analyse van bestaande verzekeringsgegevens, gepubliceerd in het vaktijdschrift PNAS). Ze concludeerden dat gangbare studieopzetten het aantal langetermijnklachten dat aan covid wordt toegeschreven kunnen overschatten, bijvoorbeeld doordat positief geteste mensen worden vergeleken met mensen die nooit zijn getest. Bij een opzet waarin mensen bij hun eerste PCR-test werden ingedeeld, waren er tussen vier en twaalf maanden 98% minder aan covid toe te schrijven gevolgen. Alleen spierziekte (myopathie), haaruitval, longembolie en ademhalingsfalen hadden een duidelijk verhoogd risico, en na een jaar was niets duidelijk aan covid toe te schrijven. De auteurs benadrukken dat dit niet betekent dat long covid 98% minder vaak voorkomt of dat klachten niet echt zijn, maar alleen dat onduidelijk blijft of covid ze veroorzaakt.
Hersenbloedstroom in verband gebracht met vermoeidheid na COVID-19 ✓
Onderzoekers van het Karolinska Institutet vergeleken 22 mensen met post-COVID-klachten met 19 gezonde mensen van dezelfde leeftijd en sekse. Tijdens een 20 minuten durende aandachtstaak, gemeten met een hersenscan (fMRI), meldden de patiënten meer toenemende vermoeidheid, reageerden ze consequent trager en hadden ze gemiddeld iets minder bloeddoorstroming in de hersenen, vooral in gebieden die te maken hebben met aandacht en cognitieve controle. Het gaat om een kleine studie die geen oorzaak en gevolg kan aantonen, en de scantechniek kan niet precies vaststellen of de verschillen komen door minder bloedtoevoer naar het hersenweefsel of door veranderingen in de kleine bloedvaatjes; grotere studies moeten de bevindingen nog bevestigen.
Timing of Long COVID Improvement in Prospectively Followed RECOVER-Adult Participants.
In een Amerikaanse groep van 1019 volwassenen met waarschijnlijke long covid werd gevolgd hoe lang het duurde voordat klachten afnamen. Ongeveer 36% voldeed 24 maanden na besmetting aan het criterium voor verbetering en ongeveer 50% na 36 maanden (prospectieve cohortstudie).
Outcome measures in long COVID clinical trials: a review.
Onderzoekers keken in 68 long covid-trials en 37 ME/CVS-trials welke uitkomstmaten werden gebruikt (397 in totaal). Ze concluderen dat trials vaker moeten meten wat voor patiënten belangrijk is, zoals inspanningsintolerantie na inspanning (PEM), en vaker de veiligheid moeten beoordelen (overzichtsstudie).
Long COVID shows IL-1 pathway dysregulation without a discrete circulating biomarker signature.
Bij 312 ongevaccineerde mensen (long covid, hersteld van covid en nooit besmet) werden bloedmarkers vergeleken. De meeste verschillen zagen onderzoekers tussen besmette en niet-besmette mensen; bij long covid hoorden vooral veranderingen in de IL-1-route, maar er was geen duidelijke bloedmarkerprofiel (dwarsdoorsnedeonderzoek).
Inflammatory and immunologic analysis of bronchoalveolar lavage from patients with post-COVID-19 lung disease.
Bij mensen met vermoedelijke longziekte na covid werd vocht uit de longen (bronchoalveolaire lavage) onderzocht, tot 2 jaar na de infectie. Er waren drie ontstekingspatronen te zien en vaak was spike-eiwit aanwezig, maar het patroon voorspelde de uitkomst op lange termijn niet (observationeel onderzoek).
Changes in self-reported Long COVID in different variant-dominant phases of the SARS-CoV-2 pandemic: the influence of vaccination on a diverse Israeli cohort study.
In een Israëlische groep van 1715 volwassen met 2018 besmettingen werd gekeken hoe vaak long covid voorkwam bij verschillende varianten en vaccinatiestatus. Long covid werd na 30% van de besmettingen gemeld; het risico verschilde niet tussen Delta en Omicron, behalve bij gedeeltelijk gevaccineerden, waar het bij Omicron lager was (prospectieve cohortstudie met vragenlijsten).
Incidence of new-onset pulmonary fibrosis 4.5 years post SARS-CoV-2 infection in an academic urban medical center.
In een Amerikaans ziekenhuissysteem werd via patiëntendossiers gekeken naar nieuwe longfibrose tot 4,5 jaar na covid. Zowel opgenomen als niet-opgenomen covidpatiënten hadden een ongeveer twee keer zo hoog risico als mensen zonder covid (retrospectieve cohortstudie).
Peripheral Oxygen Extraction Is Reduced During Submaximal Exercise in Post-COVID-19 Condition.
Bij 12 mensen met post-covid na een ziekenhuisopname en 7 gezonde controles werd gekeken naar inspanning op gemiddelde intensiteit. De spieren van de post-covidgroep onttrokken minder zuurstof aan het bloed, terwijl hart- en ademhalingsuitkomsten vergelijkbaar waren (kleine vergelijkende studie).
Predicting the persistence of Long COVID 36 months after hospitalisation: a prospective Ukrainian cohort study.
Deze Oekraïense studie onderzocht wat voorspelt of long covid 36 maanden na een ziekenhuisopname aanhoudt. Er is geen samenvatting beschikbaar, dus de resultaten zijn hier niet te geven (prospectieve cohortstudie).
Integrated Biomarker Profiling Uncovers a Distinct Pathophysiological Signature of Long COVID preprint (nog niet beoordeeld)
Onderzoekers vergeleken plasma van 100 mensen met long covid, 62 met hersteld covid en 60 niet-besmette controles op stofwisseling en ontstekings- en vaatmarkers. Bij long covid zagen ze een afwijkend profiel met aanhoudende ontsteking en stollingsactiviteit en veranderde energiestofwisseling; dit is een preprint (nog niet beoordeeld).
Outcome measures in long COVID clinical trials: a review
Overzichtsstudie over uitkomstmaten in klinische trials bij long covid. Er is geen samenvatting beschikbaar; naar alle waarschijnlijkheid gaat het om dezelfde review als publicatie 406.
Acceptability, Feasibility, and Preliminary Efficacy of a Digital Cognitive Intervention for Post-Acute Sequelae of SARS-CoV-2 Infection (PASC) in Older Adults
Onderzocht werd of een digitale cognitieve training voor oudere mensen met post-acute gevolgen van covid (PASC) acceptabel en haalbaar is en wat de eerste effecten zijn. Er is geen samenvatting beschikbaar, dus de uitkomsten zijn niet bekend (onderzoeksartikel).
Post-COVID symptoms and work status 18 months following work-related COVID-19.
Onder 605 Canadese werknemers met een erkende werkgerelateerde covidbesmetting werd 18 maanden later gekeken naar klachten en werkstatus. Zo'n 59% had geen klachten; wie zeer veel klachten had, werkte ruim vier keer zo vaak niet (vragenlijstonderzoek).
long covid and subjective wellbeing among U.S. working-age adults.
In een enquête onder 13.880 Amerikaanse volwassenen (18-64 jaar) werd gekeken naar long covid-klachten en welzijn, zoals tevredenheid en geluk. Ongeveer 39% meldde ten minste één long covid-klacht; de verbanden met welzijn werden ook per geslacht bekeken (dwarsdoorsnedeonderzoek).
No objective evidence of neuropsychological deficits in people with subjective cognitive changes following COVID-19 infection.
Bij 32 mensen met cognitieve klachten na covid en 34 controles werd gekeken of er meetbare problemen waren bij neuropsychologische tests. De groepen verschilden daarop niet, maar wel in depressie- en angstklachten (kleine vergelijkende studie).
Making diagnostic recommendations when evidence is lacking: A proposed framework.
Auteurs stellen een raamwerk met zes vragen voor om richtlijnpanels te helpen aanbevelingen over diagnostische tests te doen als er weinig bewijs is. Het is gebruikt voor 15 aanbevelingen over post-covid en moet nog verder worden getest (methodologisch artikel).