Wetenschap deze week · 19–25 oktober
Nieuw onderzoek over long covid, kort samengevat in gewone taal. Geen medisch advies.
71 onderwerpen ·
Kan long COVID worden voorkomen? Twee geneesmiddelen bieden eindelijk hoop ✓
Volgens een nieuwsartikel in het wetenschappelijke tijdschrift Nature zijn er steeds meer aanwijzingen dat twee bestaande medicijnen kunnen helpen voorkomen dat een coronabesmetting uitloopt op long covid: een middel tegen diabetes en een middel dat wordt gebruikt bij milde tot matige covid-19. Het gaat om een nieuwsbericht over de resultaten van klinische trials die Nature 'rigoureus' noemt; details zoals het aantal deelnemers en de precieze opzet staan niet in het vrij toegankelijke deel van het artikel. Dit is relevant omdat er tot nu toe weinig bekend is over manieren om long covid te voorkomen. Tegelijk is voorzichtigheid op zijn plaats: sommige artsen zeggen de middelen te gaan voorschrijven, maar anderen zijn nog niet overtuigd door het nieuwe bewijs. Het onderzoek gaat bovendien over het voorkómen van long covid na een besmetting, niet over de behandeling van mensen die het al hebben.
De wetenschappelijke basis voor behandelingen van long COVID opbouwen ✓
Van dit bericht is alleen de titel beschikbaar: 'Building the evidence base for long COVID treatments' ('Werken aan bewijs voor behandelingen van long covid'), verschenen in het medische tijdschrift The Lancet. Uit de tekst blijkt niet om wat voor stuk het gaat. Het kan een onderzoeksartikel zijn, maar ook een commentaar of redactioneel stuk. Er staat ook niet in wat er onderzocht is, hoeveel mensen eraan meededen of wat de uitkomsten waren. Zonder de volledige tekst valt er dus niets te zeggen over nieuwe inzichten of behandelingen voor long covid.
(Op basis van de kop.)Nieuwe studie toont aan dat metformine tijdens een acute COVID-19-infectie het risico op door een arts vastgestelde long COVID met 50% verlaagde ✓
In de ACTIV-6-studie, een gerandomiseerde trial met bijna 3.000 volwassenen met milde tot matige COVID-19 in de VS, kreeg de ene groep binnen zeven dagen na de eerste klachten metformine en de andere groep een placebo, waarna alle deelnemers zes maanden werden gevolgd. Na zes maanden kreeg 0,56 procent van de metforminegroep van een arts de diagnose long covid, tegenover 1,17 procent in de placebogroep: ruwweg een halvering van het risico, zonder dat er veiligheidsproblemen opdoken. Het resultaat is van belang omdat het eerdere bevindingen uit de COVID-OUT-trial bevestigt en omdat metformine goedkoop is, wereldwijd beschikbaar en al decennia wordt gebruikt. Voorzichtigheid blijft wel nodig: de vooraf gekozen hoofduitkomst (of deelnemers na 180 dagen nog covidklachten hadden) haalde de grens voor effectiviteit niet, en het absolute verschil is klein. Bovendien gaat het om voorkomen van long covid bij een nieuwe infectie, niet om de behandeling van mensen die al long covid hebben.
Door de NIH gefinancierd onderzoek toont aan dat long COVID adolescenten anders treft dan jongere kinderen ✓
Een door de Amerikaanse National Institutes of Health (NIH) gefinancierde studie wijst erop dat long covid zich bij tieners anders uit dan bij jongere kinderen. Het beschikbare bericht noemt alleen deze hoofdconclusie. Welke verschillen er precies zijn gevonden, hoeveel kinderen en jongeren zijn onderzocht en hoe de studie is opgezet, staat er niet in. De bevinding is relevant omdat ze suggereert dat long covid bij kinderen niet één vast beeld heeft en dat leeftijd mogelijk een rol speelt. Zolang de details niet bekend zijn, is voorzichtigheid geboden bij het trekken van conclusies.
(Op basis van de kop.)Invivyd start fase 2-studie naar long covid en postvaccinatiesyndroom, gericht op het SARS-CoV-2-spike-eiwit ✓
Het Amerikaanse bedrijf Invivyd is samen met de SPEAR-onderzoeksgroep een fase 2-studie gestart naar VYD2311, een experimenteel antilichaam gericht op het spike-eiwit van het coronavirus, bij mensen met long covid of klachten na vaccinatie (post-vaccinatiesyndroom). Het gaat om een gerandomiseerde, dubbelblinde studie met placebo, waarvoor ongeveer 130 volwassenen van 18 tot 65 jaar worden gezocht die al minstens zes maanden twee of meer aanhoudende klachten hebben na een infectie of vaccinatie. Deelnemers krijgen eerst een infuus en daarna injecties op dag 30 en 60. De onderzoekers kijken tot dag 90 naar veiligheid, de hoeveelheid middel in het lichaam en hoe mensen functioneren. Er zijn nog geen resultaten: de eerste uitkomsten worden medio 2027 verwacht, dus het is nog onbekend of het middel veilig is en of het helpt.
Wanneer leiden infecties tot long COVID? Wetenschappers komen dichter bij het begrijpen van triggers en behandelingen voor postvirale syndromen ✓
Het wetenschappelijke tijdschrift Nature publiceerde een overzichtsartikel over de vraag waarom sommige infecties uitmonden in langdurige klachten, zoals bij long covid en andere postvirale syndromen. Volgens het artikel hebben honderden miljoenen mensen wereldwijd langdurige aandoeningen na een infectie, en onderzoekers proberen te achterhalen wat die klachten veroorzaakt en hoe ze behandeld kunnen worden. Het stuk opent met het verhaal van onderzoeker Amy Proal, die in 2004 na een infectie ernstig ziek werd, te horen kreeg dat haar bloedwaarden normaal waren en naar een psychiater werd verwezen. Het gaat niet om een nieuwe studie maar om een journalistiek overzicht van bestaand onderzoek. Omdat alleen de inleiding vrij toegankelijk is, is niet bekend welke concrete oorzaken of behandelingen worden besproken. Voorzichtigheid is dus geboden bij het trekken van conclusies.
Aanhoudend viraal spike-eiwit aangetroffen in de longen van patiënten met Long COVID ✓
Volgens een bericht op de website Bioengineer.org hebben onderzoekers resten van het spike-eiwit van het coronavirus gevonden in de longen van mensen met long covid. Het spike-eiwit is het deel van het virus waarmee het lichaamscellen binnendringt. Het bericht vermeldt niet om wat voor studie het gaat, hoeveel mensen er onderzocht zijn of hoe de metingen zijn gedaan, en ook niet of het onderzoek al door vakgenoten is beoordeeld. Zulke vondsten passen bij het idee dat achtergebleven virusdelen een rol kunnen spelen bij aanhoudende klachten, maar zonder meer gegevens valt niet te zeggen hoe sterk dit bewijs is of wat het betekent voor patiënten. Voorzichtigheid is dus geboden tot de onderliggende studie beschikbaar is.
(Op basis van de kop.)Nieuwe fase 2-gegevens over bezisterim voor de behandeling van Long COVID ✓
Psychiatric Times meldt nieuwe gegevens uit een fase 2-onderzoek naar bezisterim, een middel dat wordt onderzocht als mogelijke behandeling voor long covid. Het bericht dat ons bereikte bestaat alleen uit de titel en noemt geen resultaten, aantallen deelnemers of opzet van het onderzoek. We kunnen daarom niet zeggen of het middel klachten verminderde of veilig bleek. Fase 2-onderzoek is een tussenstap waarin vaak met een beperkte groep mensen wordt gekeken naar werking en bijwerkingen. Zulke resultaten moeten nog worden bevestigd in groter vervolgonderzoek voordat er conclusies over de behandeling van long covid mogelijk zijn.
(Op basis van de kop.)Groot onderzoek geeft wetenschappers meer inzicht in long COVID ✓
In een groot Amerikaans onderzoek binnen het RECOVER-programma, gefinancierd door de NIH en gepubliceerd in het vakblad JAMA, vulden 9.764 volwassenen vragenlijsten in over meer dan 30 klachten: 8.646 van hen hadden covid gehad, 1.118 niet. De onderzoekers vonden 12 klachten die mensen met long covid het duidelijkst onderscheiden van anderen, waaronder verergering van klachten na inspanning (PEM), vermoeidheid, hersenmist, duizeligheid, hartkloppingen, maag-darmklachten en verlies van reuk of smaak. Op basis daarvan maakten ze een puntensysteem om long covid te herkennen, en ze onderscheidden vier groepen patiënten met verschillende combinaties van klachten. Volgens de onderzoekers laat dat zien dat long covid geen eenduidige aandoening is. Long covid kwam vaker en ernstiger voor bij mensen die besmet raakten vóór de omikronvariant, maar van de 2.231 deelnemers die tijdens de omikronperiode voor het eerst covid kregen, had nog steeds ongeveer 10% na zes maanden langdurige klachten. Het gaat om eerste, nog niet definitieve resultaten op basis van zelfgerapporteerde klachten: de onderzoekers willen de scores nog vergelijken met laboratoriumtests en beeldvorming voordat ze echt bruikbaar zijn voor diagnose of behandeling.
Paxlovid biedt geen voordeel bij long covid ✓
Volgens een bericht van de Amerikaanse medische nieuwssite Contagion Live laat het antivirale middel Paxlovid geen voordeel zien bij long covid. Het aangeleverde bericht bestaat alleen uit de kop, dus we weten niet om wat voor studie het gaat, hoeveel deelnemers er waren, hoe lang ze behandeld werden of welke klachten precies gemeten zijn. Daardoor is niet te beoordelen hoe sterk deze conclusie is en voor welke groep mensen met long covid ze geldt. Voor wie hoopte op Paxlovid als behandeling is dit teleurstellend nieuws, maar zonder de onderliggende studie is voorzichtigheid geboden bij het trekken van conclusies.
(Op basis van de kop.)Langere behandeling met Paxlovid biedt geen voordeel voor symptomen van long COVID, suggereert studie ✓
In de Amerikaanse RECOVER-VITAL-studie kregen 959 volwassenen met long covid het virusremmende middel Paxlovid gedurende 25 dagen, gedurende 15 dagen gevolgd door een placebo, of alleen een placebo. Het ging om een gerandomiseerde, dubbelblinde fase 2-trial in 69 medische centra, gepubliceerd in het vakblad The Lancet Infectious Diseases. Na zes maanden bleek de langere Paxlovid-kuur niet beter te werken dan placebo tegen cognitieve klachten, autonome klachten zoals duizeligheid en kortademigheid, of inspanningsintolerantie. Het middel werd over het algemeen goed verdragen, al kwamen lichte misselijkheid en diarree iets vaker voor. Opvallend was dat veel deelnemers in alle groepen vooruitgingen, ook zonder Paxlovid; volgens de onderzoekers kan dat het lastiger hebben gemaakt om een effect aan te tonen, en het laat zien hoe belangrijk een placebogroep is bij long covid-onderzoek. De theorie dat achtergebleven virus in het lichaam klachten veroorzaakt, is hiermee niet van tafel: de onderzoekers willen verder met onder meer het testen op virusresten vooraf, langere kuren en combinaties van virusremmers.
Hoeveel mensen krijgen ‘long COVID’? Meer dan de helft, stellen onderzoekers vast ✓
Onderzoekers van Penn State College of Medicine maakten een systematische review van 57 eerdere studies met in totaal ruim 250.000 niet-gevaccineerde volwassenen en kinderen die tussen december 2019 en maart 2021 COVID-19 kregen. Ongeveer de helft van hen had tot zes maanden of langer na de infectie nog klachten, zoals vermoeidheid, pijn, concentratieproblemen, benauwdheid, angststoornissen en minder goed kunnen bewegen. Dit aandeel bleef vrijwel gelijk tussen één maand en zes maanden of meer na de besmetting. Het onderzoek bevestigt dat langdurige klachten na corona veel voorkomen, maar voorzichtigheid is geboden: 79 procent van de deelnemers was in het ziekenhuis opgenomen en niemand was gevaccineerd. Daardoor geldt het cijfer van 'meer dan de helft' waarschijnlijk niet zomaar voor iedereen die corona heeft gehad, en het bericht dateert bovendien al uit oktober 2021.
Metformine niet effectief bij de behandeling van longcovidklachten, blijkt uit onderzoek ✓
In een dubbelblinde, gerandomiseerde trial met 396 deelnemers in twee Zuid-Koreaanse ziekenhuizen kregen mensen met long covid veertien dagen lang metformine (een diabetesmiddel), ursodeoxycholzuur (een middel tegen galstenen en leverziekte) of een placebo. Na acht weken meldde 67 procent van de deelnemers herstel, maar er was geen statistisch significant verschil tussen de groepen die een medicijn kregen en de placebogroep. Eerder onderzoek suggereerde dat metformine het risico op long covid kan verkleinen, maar deze studie, gepubliceerd in Annals of Internal Medicine, laat zien dat het middel bestaande klachten niet vermindert. Bij deelnemers die opknapten, daalden in het bloed bepaalde ontstekingseiwitten (cytokines), en volgens de onderzoekers is verder onderzoek nodig naar behandelingen die zich richten op een ontregeld immuunsysteem bij long covid.
Risico op long COVID bij de deltavariant versus omikronvarianten van SARS-CoV-2 ✓
Ik kan dit bericht niet samenvatten zonder dingen te verzinnen. De tekst bevat alleen de titel en de naam van het tijdschrift (The Lancet). Er staat niets in over hoe het onderzoek is opgezet, hoeveel deelnemers er waren of wat eruit kwam. Ook de soort studie is niet ingevuld.
Uit de titel blijkt alleen dat de onderzoekers het risico op long covid na een besmetting met de deltavariant hebben vergeleken met dat na de omikronvariant.
Kunt u de samenvatting (abstract) of de volledige tekst van het artikel sturen? Dan schrijf ik een samenvatting van 3 tot 5 zinnen met het soort studie, de resultaten en de kanttekeningen.
(Op basis van de kop.)Onderzoekers komen dichter bij het begrijpen van long COVID. Maar behandelingen laten waarschijnlijk nog op zich wachten ✓
Dit is geen nieuwe studie, maar een overzichtsartikel van Time Magazine (uit begin 2022) over een reeks recente onderzoeken naar de oorzaken van long covid en naar wie het meeste risico loopt. Zo wijst een studie in *Nature* erop dat het virus ook na een milde infectie het brein kan beschadigen, en vond onderzoek bij bijna 350 patiënten, dat nog op een congres gepresenteerd moest worden, bij 66 procent klachten die passen bij schade aan de nervus vagus, zoals een afwijkende hartslag, duizeligheid en maag-darmproblemen. Andere studies kijken naar kleine bloedstolsels (microclots) die de zuurstoftoevoer zouden belemmeren, en een studie in *Cell* vond vier risicofactoren: diabetes type 2, genetisch materiaal van het coronavirus in het bloed, sporen van het Epstein-Barrvirus en auto-antistoffen. Die laatste bevinding zou kunnen wijzen op overeenkomsten met de auto-immuunziekte lupus, waarvoor wel behandelingen bestaan die het onderzoeken waard zijn. Voorzichtigheid is wel nodig: niet alle genoemde studies zijn al beoordeeld door vakgenoten, onderzoekers verwachten niet dat er één enkele oorzaak is, en volgens het artikel zijn behandelingen die door onderzoek worden onderbouwd waarschijnlijk nog ver weg.
Wetenschappers van Mount Sinai bevestigen een verband tussen auto-immuniteit en een subgroep van mensen met Long COVID ✓
Onderzoekers van Mount Sinai in New York onderzochten of auto-immuniteit, waarbij het afweersysteem het eigen lichaam aanvalt, een rol speelt bij long covid. Ze haalden antistoffen uit het bloed van 87 mensen met long covid en dienden die toe aan gezonde muizen. Volgens de onderzoekers bevestigt dit dat auto-immuniteit bij een deel van de mensen met long covid bijdraagt aan de klachten, al beschrijft het persbericht niet precies wat er bij de muizen gebeurde. Het gaat om een laboratoriumstudie met muizen, gepubliceerd in het vakblad Cell. De onderzoekers denken dat het aantonen van zulke antistoffen in het bloed ooit kan helpen voorspellen wie baat heeft bij bestaande behandelingen zoals IVIG of FcRn-remmers, die nu wisselende resultaten geven. Dat is echter nog niet bij patiënten getest en de informatie komt uit een persbericht van het ziekenhuis zelf, dus voorzichtigheid is op zijn plaats.
Longcovidpatiënten zijn gefrustreerd dat federaal onderzoek geen nieuwe behandelingen heeft opgeleverd ✓
Volgens een artikel van KFF Health News zijn mensen met long covid gefrustreerd dat onderzoek dat door de Amerikaanse federale overheid wordt gefinancierd nog geen nieuwe behandelingen heeft opgeleverd. Het gaat niet om een wetenschappelijke studie maar om een nieuwsartikel. De beschikbare tekst bevat alleen de kop, dus welke onderzoeken het betreft, hoeveel mensen eraan meededen en wat er precies is gevonden, staat er niet in. Het artikel laat vooral zien hoe groot de behoefte aan werkzame behandelingen is. Om te weten wat het onderzoek tot nu toe wel of niet heeft opgeleverd, is het volledige artikel nodig.
(Op basis van de kop.)Lage doses prednisolon verlichten symptomen van long COVID enigszins, maar B-vitaminen blijken niet effectief in fase 3-onderzoek ✓
In een fase 3-onderzoek, het type studie dat meestal vlak voor een eventuele goedkeuring van een behandeling komt, is gekeken naar twee middelen tegen long covid: een lage dosis prednisolon (een ontstekingsremmer) en B-vitamines. Volgens het bericht verminderde prednisolon de klachten in bescheiden mate, terwijl B-vitamines geen effect hadden. Het bericht, van de nieuwssite Bioengineer.org, bevat alleen deze kop. Hoeveel mensen meededen, welke klachten zijn gemeten, hoe groot de verbetering was en of er bijwerkingen optraden, staat er niet in. Zonder die informatie is het nog niet te beoordelen wat deze uitkomst in de praktijk betekent.
(Op basis van de kop.)Mensen met Long COVID eisen opschorting van klinische studie aan McMaster University ✓
Meer dan 1700 mensen hebben een petitie getekend die vraagt om een pauze en een onafhankelijke beoordeling van FALCON, een geplande klinische studie van onderzoekers van de McMaster University in Canada naar de Lightning Process, een commerciële driedaagse 'mind-body'-cursus die door externe experts als pseudowetenschappelijk wordt bekritiseerd. Het gaat niet om onderzoeksresultaten: de studie is nog niet begonnen en de onderzoekers vragen op dit moment ethische goedkeuring aan. Critici wijzen erop dat de studie mede is opgezet door iemand die getraind is om de cursus te geven, dat deelnemers vooraf worden geselecteerd op motivatie met een vragenlijst die niet is gevalideerd voor long covid, en dat alleen subjectieve uitkomstmaten worden gebruikt; de petitie vraagt daarom onder meer om objectieve metingen. Onderzoeker Jason Busse vindt het juist zinvol de cursus grondig te testen, omdat eerdere studies werden opgezet door mensen met belang bij het succes ervan. Voorstanders van de petitie vinden het onderzoek een verspilling van het schaarse onderzoeksgeld in Canada en vrezen dat het long covid ten onrechte als psychisch probleem neerzet, terwijl Britse richtlijnen de Lightning Process afraden bij ME, een diagnose waaraan veel mensen met long covid voldoen.
Longcovidklachten in verband gebracht met ontsteking ✓
Volgens een bericht van de Amerikaanse National Institutes of Health (NIH) hangen klachten bij long covid samen met ontstekingen in het lichaam. De beschikbare tekst vermeldt verder niet hoe het onderzoek is opgezet, hoeveel mensen eraan meededen of welke ontstekingswaarden zijn gemeten. Ook is onbekend om wat voor soort studie het gaat. Een verband betekent bovendien niet automatisch dat ontsteking de klachten veroorzaakt, dus voorzichtigheid met conclusies is op zijn plaats.
(Op basis van de kop.)Bij Long COVID-patiënten met de meeste vermoeidheid verbeterden de scores met 8,93 punten met het medicijn van BioVie, tegenover 5,30 met placebo. ✓
Het farmaceutische bedrijf BioVie heeft het middel bezisterim getest bij 203 mensen met long covid, die twaalf weken lang het middel of een placebo kregen. Het gaat om een gerandomiseerde, placebogecontroleerde fase 2-studie die werd gepresenteerd op een neurologiecongres; de resultaten komen uit een bericht van het bedrijf zelf. In de totale groep zagen de onderzoekers alleen een voorzichtige trend richting verbetering, maar in subgroepen met veel klachten waren de verschillen wel statistisch significant: bij de meest vermoeide helft van de deelnemers verbeterde de vermoeidheidsscore met 8,93 punten tegenover 5,30 punten bij placebo, en bij mensen met veel PEM (post-exertionele malaise, de terugval na inspanning) of cognitieve klachten werden verbeteringen in denkvermogen gemeld. Bijwerkingen kwamen minder vaak voor dan bij placebo (41,6 procent tegenover 55,9 procent), en er waren geen ernstige bijwerkingen bij het middel tegenover één in de placebogroep. Voorzichtigheid is geboden: de studie keek naar 22 verschillende uitkomsten zonder vooraf één hoofduitkomst te kiezen, de opvallendste resultaten komen uit subgroepen en volgens het bedrijf zelf is eerst een grotere bevestigende fase 3-studie nodig.
BioVie presenteert gegevens over bezisterim bij Long COVID tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Neurological Association in 2026 ✓
Het bedrijf BioVie heeft op de jaarlijkse bijeenkomst van de American Neurological Association in 2026 gegevens gepresenteerd over bezisterim bij long covid. Het bericht bevat alleen de titel van de aankondiging. Om wat voor soort studie het gaat, hoeveel deelnemers er waren en wat de resultaten zijn, staat er niet in. Presentaties op congressen zijn doorgaans nog niet uitgebreid door onafhankelijke vakgenoten beoordeeld. Omdat de informatie bovendien van het bedrijf zelf komt, is het verstandig de volledige gegevens af te wachten voordat er iets gezegd kan worden over de mogelijke waarde voor mensen met long covid.
(Op basis van de kop.)Verhoogd risico op long COVID in verband met auto-immuunreumatische aandoeningen ✓
Mensen met een auto-immuunziekte van de gewrichten en het bindweefsel, zoals reuma of het syndroom van Sjögren, lijken vaker long covid te krijgen dan mensen zonder zo'n aandoening. Dat blijkt uit een retrospectieve cohortstudie in het vakblad Arthritis & Rheumatology, waarvoor onderzoekers van de University of Washington Amerikaanse patiëntgegevens van ruim 187.000 mensen terugkeken. Van de mensen met zo'n auto-immuunziekte kreeg 2,8 procent long covid, tegenover 1,5 procent in een vergelijkbare groep zonder die ziekte; na correctie voor andere factoren was het risico ongeveer anderhalf keer zo groot. Binnen de groep met een auto-immuunziekte hing long covid vooral samen met een zwaardere covid-infectie, longziekte, overgewicht en het gebruik van rituximab of corticosteroïden, en ook het syndroom van Sjögren ging samen met een hoger risico. Omdat het om terugkijkend onderzoek in bestaande gegevens gaat, laat de studie verbanden zien maar geen oorzaken, en de onderzoekers pleiten daarom voor betere monitoring en verder onderzoek naar mechanismen en preventie.
27% van de Britse zorgmedewerkers meldt symptomen van long covid ✓
Volgens het Britse onderzoeksprogramma REACH-OUT had 23 tot 27 procent van de zorgmedewerkers in het Verenigd Koninkrijk long covid, met klachten die langer dan drie maanden aanhielden, zoals vermoeidheid, hersenmist, hoofdpijn, verlies van reuk of smaak, spierpijn en kortademigheid. Het gaat om een rapport van de NHS Race and Health Observatory, samen met onder meer UCL. Het combineert een systematisch overzicht van eerder onderzoek, vragenlijstgegevens van ruim 11.500 Britse zorgmedewerkers en interviews, verzameld tussen 2022 en 2025. Vrouwen en medewerkers in de verpleging, paramedische en administratieve functies hadden vaker long covid, en wie meer covidvaccinaties had gekregen, had minder vaak long covid; dat laatste is een samenhang en geen bewezen oorzaak. In de interviews vertelden zorgmedewerkers dat ze uitvielen of doorwerkten met schuldgevoel en stigma, en dat begrip en steun van artsen en leidinggevenden vaak tekortschoten. De onderzoekers pleiten daarom voor een flexibele terugkeer naar werk, zoals minder uren of hybride werken, al vermeldt het bericht niet of het rapport door vakgenoten is beoordeeld.
Een gerandomiseerde gecontroleerde studie naar aanvullende speleotherapie bij astma, COPD en long COVID ✓
In een gerandomiseerde gecontroleerde trial met 208 deelnemers in negen centra in Duitsland, Oostenrijk en Italië is onderzocht of speleotherapie (ondergrondse klimaattherapie) mensen met astma, COPD of long covid helpt: zes sessies van twee uur verspreid over drie weken, naast hun gewone behandeling. De 42 deelnemers met long covid meldden na afloop minder disfunctioneel ademen, minder kortademigheid (ook na drie maanden), minder moeite met traplopen en inspanning en minder klachten rond angst en slaap, maar hun longfunctie verbeterde niet. Over de hele groep zagen de onderzoekers vergeleken met de controlegroep een sterkere ademhalingsspierkracht en een beter ademhalingspatroon, al noemen ze de veranderingen in longfunctie en spierkracht bescheiden en vragen ze om voorzichtigheid bij de interpretatie. Voorzichtigheid is ook geboden omdat de long covid-groep klein was, de verbeteringen vooral op vragenlijsten berusten, de controlegroep geen vergelijkbare activiteit kreeg, het vooraf gekozen hoofdresultaat (ontsteking van de luchtwegen bij astma) niet verbeterde en de studie pas achteraf is geregistreerd.
De sluimerende virussen in ons allemaal kunnen long COVID helpen verklaren: Short Wave ✓
Een item van het Amerikaanse NPR-programma Short Wave gaat over het idee dat sluimerende virussen, die bij ieder mens in het lichaam aanwezig zijn, kunnen helpen verklaren waarom sommige mensen long covid krijgen. De beschikbare tekst bevat alleen de titel en geeft geen informatie over het onderzoek zelf: wie het deed, hoeveel deelnemers er waren of wat de precieze uitkomsten waren. Ook is niet bekend om wat voor soort studie het gaat. Het is daarom niet te beoordelen hoe sterk het bewijs is, en de titel spreekt zelf ook voorzichtig van 'mogelijk'.
(Op basis van de kop.)Bacteriën in de longen en mond in verband gebracht met de ernst en symptomen van Long COVID ✓
Britse onderzoekers onderzochten bij 771 mensen die met covid-19 in het ziekenhuis hadden gelegen de bacteriën in hun mond en luchtwegen, vijf tot zes maanden na ontslag. Het gaat om een observationele studie binnen het Britse onderzoeksprogramma PHOSP-COVID, gepubliceerd in het vaktijdschrift European Respiratory Journal. Mensen met de zwaarste long covid hadden een duidelijk andere samenstelling van bacteriën, met meer melkzuurbacteriën, die samenhingen met meer ontstekingseiwitten in het bloed. Veranderingen in deze bacteriën gingen ook samen met een minder goede longfunctie, problemen met geheugen en concentratie, en maag- en darmklachten. De studie toont alleen een verband en geen oorzaak: volgens onderzoeker James Chalmers is onbekend of de veranderingen al vóór de infectie bestonden of erna ontstonden, en het onderzoek betrof alleen mensen die in het ziekenhuis hadden gelegen, dus voordat er sprake kan zijn van behandelingen is eerst verder onderzoek nodig.
Antistofprofielen bieden inzicht in cognitieve symptomen van long covid ✓
Volgens een bericht op de nieuwssite News-Medical zouden antistofprofielen (patronen van antistoffen in het bloed) meer inzicht kunnen geven in de cognitieve klachten bij long covid, zoals problemen met concentratie en geheugen. Over de opzet van het onderzoek is niets bekend: het bericht vermeldt niet om wat voor studie het gaat, hoeveel deelnemers er waren of welke antistoffen precies zijn onderzocht. Ook is niet duidelijk of het onderzoek al door vakgenoten is beoordeeld. Het onderwerp is relevant, omdat er nog weinig bekend is over de oorzaak van cognitieve klachten bij long covid, maar zonder meer gegevens is voorzichtigheid geboden bij het trekken van conclusies.
*Noot voor de redactie: de aangeleverde tekst bevat alleen de kop en de bron, niet de inhoud van het artikel. Voor een volwaardige samenvatting is de volledige tekst of de oorspronkelijke studie nodig.*
(Op basis van de kop.)Long-COVID-score onder de loep: onderzoekers verdedigen de klinische validatie van de RECOVER-index ✓
Onderzoekers verdedigen de klinische validatie van de RECOVER-index, een score voor long covid. Volgens de eerste beoordeling gaat het om een klinische validatie, maar het bericht noemt verder alleen de titel en de bron (Bioengineer.org). Er staat niet in hoeveel deelnemers er waren, welke methode is gebruikt of wat de precieze resultaten zijn. Uit de titel blijkt wel dat de score kritisch wordt bekeken. Zolang de onderliggende publicatie en de cijfers niet bekend zijn, is het verstandig om voorzichtig te zijn met conclusies over hoe betrouwbaar deze score is.
(Op basis van de kop.)Herhaalde COVID-infecties hangen samen met een grotere kans op nieuwe gezondheidsproblemen ✓
Canadese onderzoekers analyseerden enquêtegegevens van bijna 9.000 volwassenen (april 2022 tot juni 2023) om te zien of mensen na een of meer covid-infecties vaker een nieuwe aandoening kregen, zoals luchtwegproblemen, hart- en vaatziekten, diabetes of ME/CVS. Wie twee of meer keer covid had gehad, had ongeveer 76 procent meer kans op een nieuwe diagnose dan wie nooit besmet was geweest, en wie drie maanden of langer klachten hield, had zelfs ruim drie keer zoveel kans. Bij herhaalde infecties zagen de onderzoekers ook een veel hogere kans op luchtwegaandoeningen en rugklachten, al zijn die schattingen erg onzeker. Het gaat om een observationele studie op basis van wat deelnemers zelf rapporteerden, dus er is niet aangetoond dat covid de nieuwe aandoeningen veroorzaakte: mensen kunnen zich dingen verkeerd herinneren, sommige infecties zijn mogelijk onopgemerkt gebleven, en wie lang ziek is, gaat vaker naar de dokter en krijgt daardoor ook vaker een diagnose. Volgens de onderzoekers onderstrepen de resultaten wel het belang van infecties voorkomen en is meer onderzoek naar de gevolgen van herinfecties nodig.
BioVie deelt fase 2-gegevens over bezisterim als behandeling voor Long COVID ✓
Het farmaceutische bedrijf BioVie heeft gegevens gedeeld uit een fase 2-onderzoek naar bezisterim, een middel dat het bedrijf onderzoekt als mogelijke behandeling voor long covid. Het bericht, een korte melding op de financiële nieuwssite StreetInsider, noemt geen resultaten, geen aantal deelnemers en geen opzet van het onderzoek. Daardoor is niet te zeggen of het middel iets doet tegen long covid-klachten. De gegevens komen van het bedrijf zelf, en uit het bericht blijkt niet dat ze al door onafhankelijke onderzoekers zijn beoordeeld. Het is goed dat er naar behandelingen voor long covid wordt gezocht, maar zolang de volledige resultaten niet openbaar zijn, is voorzichtigheid geboden.
(Op basis van de kop.)BioVie zegt dat bezisterim vermoeidheid en cognitieve klachten verminderde bij subgroepen met Long COVID ✓
Het farmaceutische bedrijf BioVie meldt dat het middel bezisterim in een fase 2-studie vermoeidheid en cognitieve klachten bij een deel van de mensen met long covid verminderde. In deze gerandomiseerde, dubbelblinde trial kregen 203 deelnemers twaalf weken bezisterim of een placebo; in de totale groep was er alleen een trend naar verbetering, terwijl de duidelijkste, statistisch significante effecten werden gezien bij mensen die bij de start ernstiger vermoeid waren of meer last hadden van PEM of cognitieve problemen. Zo daalde de vermoeidheidsscore in de meest vermoeide helft met 8,93 punten op bezisterim tegenover 5,30 punten op placebo, en bijwerkingen kwamen niet vaker voor dan bij placebo. Voorzichtigheid is wel geboden: de resultaten komen uit een bedrijfsbericht via een financiële nieuwssite met een commerciële band met BioVie, zijn alleen als congressamenvatting gepresenteerd en de studie keek naar 22 uitkomstmaten zonder vooraf één hoofduitkomst te kiezen, wat de kans op toevalsbevindingen vergroot. Het onderzoek was bedoeld om aanwijzingen en kansrijke subgroepen te vinden voor een groter fase 3-onderzoek, dat nog moet uitwijzen of het middel echt werkt.
Long COVID in verband gebracht met een hoger risico op hoge bloeddruk ✓
Zweeds onderzoek laat zien dat volwassenen met door een arts vastgestelde long covid, die niet in het ziekenhuis waren opgenomen voor hun covid-infectie, vaker een hoge bloeddruk ontwikkelden dan mensen zonder long covid: na correctie voor andere factoren ging het om een 14 procent hoger risico. Het gaat om een groot observationeel cohortonderzoek op basis van gekoppelde Zweedse zorgregisters, met gegevens van ruim 1,2 miljoen volwassenen (van wie 8365 met een long-covid-diagnose), gepubliceerd in het vakblad *Journal of the American Heart Association*. Het verband was sterker bij oudere volwassenen en verschilde naargelang mensen wel of geen diabetes hadden. De onderzoekers zien hierin een reden om bij mensen met long covid vaker de bloeddruk te meten. Voorzichtigheid is wel op zijn plaats: het onderzoek toont een verband en geen oorzaak, het steunde op registratiegegevens zonder eigen bloeddrukmetingen, long covid kan door wisselende registratiepraktijken verkeerd zijn vastgelegd en er kon geen rekening worden gehouden met medicijnen die de bloeddruk beïnvloeden.
Long COVID - Household Pulse Survey - COVID-19 ✓
De Amerikaanse gezondheidsdienst CDC houdt samen met het Census Bureau via de Household Pulse Survey bij hoeveel volwassenen in de VS long covid hebben of hebben gehad. Dit is een experimentele online-enquête van ongeveer 20 minuten. Sinds juni 2022 wordt gevraagd naar klachten die drie maanden of langer aanhielden na covid, zoals vermoeidheid, hersenmist, kortademigheid en hartkloppingen, en sinds september 2022 ook of die klachten het dagelijks functioneren beperken. De tekst beschrijft vooral wat er gemeten wordt; concrete percentages staan op een bijbehorend dashboard en worden hier niet genoemd. Voorzichtigheid is op zijn plaats, omdat het om zelfgerapporteerde antwoorden gaat. Volgens de CDC zelf ligt het aandeel mensen dat aangeeft ooit covid te hebben gehad lager dan schattingen uit bloedonderzoek naar antistoffen.
Kleine studie brengt wekelijkse ECHO-training in verband met betere zorg voor Long COVID ✓
Een kleine studie legt een verband tussen wekelijkse zogenoemde ECHO-trainingen en betere zorg voor mensen met long covid. Het bericht op de website Bioengineer.org geeft verder geen details: niet hoe de training eruitzag, voor wie ze bedoeld was, hoeveel deelnemers er waren of hoe 'betere zorg' is gemeten. Ook staat er niet bij of het onderzoek al door vakgenoten is beoordeeld. Omdat het om een kleine trial gaat en alleen een verband wordt genoemd, is nog niet duidelijk of de training zelf de verbetering veroorzaakte en of de resultaten ook elders zouden gelden. Groter en uitgebreider onderzoek is nodig om daar meer over te zeggen.
(Op basis van de kop.)COVID kan bestaande gezondheidsproblemen op lange termijn verergeren, suggereert onderzoek ✓
Ruim één op de tien Amerikaanse volwassenen meldde dat een bestaande aandoening of klacht verergerde na een covid-infectie. Dat blijkt uit een vragenlijstonderzoek onder 2227 volwassenen die drie, zes en twaalf maanden na hun infectie hun gezondheid in kaart brachten; bijna 94 procent had al vóór covid minstens één onderliggende aandoening. Van de 263 mensen met verergerde klachten ging het vooral om ademhalingsproblemen zoals astma, COPD, hoesten en kortademigheid (bijna 32 procent), algemene klachten zoals vermoeidheid en hoofdpijn (ongeveer 20 procent), spier- en gewrichtspijn (bijna 15 procent) en angst en depressie (bijna 12 procent). Zij gaven ook aan moeite te hebben met het omgaan met klachten, dagelijkse bezigheden en het vinden van zorg. Het onderzoek is belangrijk omdat long covid meestal wordt opgevat als nieuwe klachten, terwijl verergering van bestaande aandoeningen weinig aandacht krijgt, maar voorzichtigheid is geboden: het is een preprint die nog niet door vakgenoten is beoordeeld en de resultaten berusten op wat deelnemers zelf rapporteerden.
Verband tussen microbiële profielen en de ernst van de symptomen van long covid ✓
Onderzoekers keken naar de bacteriën in de mond en in opgehoest slijm (sputum) bij mensen die ongeveer zes maanden eerder met COVID-19 in het ziekenhuis hadden gelegen. Ze vonden een verband tussen de samenstelling van deze bacteriegemeenschappen (het microbioom) en hoe ernstig de aanhoudende klachten waren, en ook met bepaalde combinaties van symptomen. Het gaat om een analyse binnen het Britse PHOSP-COVID-cohort, een studie die mensen na een ziekenhuisopname volgt. Hoeveel deelnemers er precies meededen, staat niet in het beschikbare bericht. Volgens de onderzoekers wijst de uitkomst op een mogelijke samenhang tussen een verstoord microbioom en aanhoudende ontsteking, maar zo'n verband bewijst nog niet dat het een het ander veroorzaakt, en de resultaten gelden voorlopig alleen voor mensen die in het ziekenhuis hebben gelegen.
De slapende virussen in ons allemaal kunnen long COVID helpen verklaren: Short Wave ✓
*Let op: de aangeleverde tekst bevat alleen de titel en bronvermelding van het NPR-item, niet de inhoud. Hieronder staat daarom alleen wat uit de titel blijkt. Voor een volledige samenvatting is de tekst van het artikel nodig.*
Het Amerikaanse radioprogramma Short Wave van NPR besteedde aandacht aan het idee dat 'slapende' virussen, die bij iedereen in het lichaam aanwezig zijn, kunnen helpen verklaren waarom sommige mensen long covid krijgen. Om welk onderzoek het gaat, hoe groot het was en wat er precies is gevonden, staat niet in het aangeleverde bericht. Het gaat om een mediabericht en niet om een wetenschappelijke publicatie zelf. De titel spreekt bovendien van 'may help explain': het is een mogelijke verklaring, geen bewezen oorzaak. Voorzichtigheid is dus geboden totdat duidelijk is op welk onderzoek het item zich baseert.
(Op basis van de kop.)Verband tussen microbiële profielen en de ernst van de symptomen van long covid ✓
Onderzoekers analyseerden gegevens uit het Britse PHOSP-COVID-cohort, een groep mensen die met COVID-19 in het ziekenhuis had gelegen. Ongeveer zes maanden na die opname vonden ze een verband tussen de samenstelling van de bacteriën in de mond en in het opgehoeste slijm (sputum) en de ernst van de aanhoudende klachten en bepaalde symptoompatronen. Volgens de onderzoekers wijst dit op een mogelijk verband tussen een verstoord microbioom en aanhoudende ontstekingen. Het gaat om een observationele analyse van een cohort: die laat een samenhang zien, maar bewijst niet dat het microbioom de klachten veroorzaakt. Bovendien ging het alleen om mensen die in het ziekenhuis waren opgenomen, en het bronartikel geeft geen details over het aantal deelnemers of de precieze resultaten, dus voorzichtigheid is geboden.
Database vult een leemte in de monitoring van long COVID ✓
Onderzoekers van UTHealth Houston bekeken in de declaratiegegevens van zorgverzekeraars hoe vaak long covid tussen oktober 2021 en oktober 2023 in Texas werd vastgelegd. Het gaat om een databaseonderzoek op basis van een bestand met gegevens van bijna 60 procent van de verzekerde Texanen, gepubliceerd in het door vakgenoten beoordeelde International Journal of Infectious Diseases. Het aantal long-covid-diagnoses volgde de coronagolven: ongeveer twee à drie weken na een piek in spoedeisende-hulpbezoeken voor covid steeg ook het aantal long-covid-declaraties. Vrouwen, ouderen (vooral 70-plussers) en mensen op het platteland hadden vaker een vastgelegde diagnose. Het onderzoek laat zien hoe zulke databases kunnen helpen om long covid beter in kaart te brengen, al gaat het alleen om diagnoses die in declaraties zijn vastgelegd en alleen om verzekerde mensen in Texas.
Herbestemde geneesmiddelen bieden bescheiden, kortdurend voordeel bij vermoeidheid door Long COVID ✓
Volgens een bericht van het vakblad Drug Topics laten bestaande medicijnen die voor een ander doel zijn ontwikkeld ("repurposed drugs") een bescheiden voordeel zien bij vermoeidheid door long covid. Dat effect was volgens de kop alleen op korte termijn merkbaar. De beschikbare tekst noemt niet welke medicijnen het gaat, hoeveel deelnemers er waren en om wat voor soort studie het gaat, en of die al door vakgenoten is beoordeeld. Omdat die gegevens ontbreken en het effect klein en tijdelijk lijkt, is voorzichtigheid geboden bij het trekken van conclusies. Het bericht is vooral een teken dat onderzoek naar bestaande medicijnen tegen long covid-vermoeidheid doorgaat.
(Op basis van de kop.)Telementoringprogramma voor Long COVID krijgt lof van zorgverleners, maar loopt tegen tijdsdruk aan ✓
Er is een programma voor 'telementoring' rond long covid geëvalueerd, een vorm van begeleiding en kennisdeling op afstand voor zorgverleners. Volgens de beschikbare informatie zijn de deelnemende zorgverleners positief over het programma, maar staat het onder druk doordat het veel tijd kost. Het gaat om een evaluatie van het programma; hoeveel mensen eraan meededen, hoe het onderzoek is opgezet en of het in een vakblad is beoordeeld, staat niet in het bericht. Het bericht komt van de nieuwssite Bioengineer.org en bevat alleen de kop, dus de bevindingen zijn met voorzichtigheid te lezen. Het onderwerp is wel relevant: als zorgverleners beter worden ondersteund in de zorg voor long covid, kan dat de zorg verbeteren, maar alleen als zo'n programma ook in hun drukke praktijk past.
(Op basis van de kop.)BioVie presenteert gegevens over bezisterim bij Long COVID tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Neurological Association in 2026 ✓
Het Amerikaanse bedrijf BioVie heeft zijn middel bezisterim (NE3107) getest bij 203 mensen met long covid in een gerandomiseerde, dubbelblinde fase 2-studie, waarin deelnemers 12 weken het middel of een placebo kregen. In de hele groep zag het bedrijf een trend naar verbetering bij de meeste metingen. Duidelijk meetbare verschillen met placebo vond het alleen bij deelnemers die aan het begin ernstigere vermoeidheid, PEM (verergering van klachten na inspanning) of objectief gemeten denkproblemen hadden. Voorzichtigheid is op zijn plaats: de resultaten komen uit een betaald persbericht van het bedrijf zelf en zijn gepresenteerd als poster op een congres. Bovendien was het een verkennende studie met 22 verschillende metingen zonder vooraf vastgestelde hoofduitkomst, waardoor gunstige uitkomsten in subgroepen ook op toeval kunnen berusten. Een grotere fase 3-studie moet nog uitwijzen of het middel echt werkt.
Long COVID in verband gebracht met 14 procent hoger risico op het ontwikkelen van hoge bloeddruk: onderzoek ✓
Zweedse onderzoekers van het Karolinska Instituut onderzochten of volwassenen met long covid vaker hoge bloeddruk krijgen dan mensen zonder long covid. Het gaat om een grote observationele registerstudie met zorggegevens van ruim 1,2 miljoen inwoners van Stockholm tussen 18 en 65 jaar, die niet in het ziekenhuis hadden gelegen voor covid en vooraf geen hoge bloeddruk hadden. De studie is gepubliceerd in het vaktijdschrift Journal of the American Heart Association. Mensen met een door een arts vastgestelde long covid-diagnose (8.365 deelnemers) hadden 14 procent meer kans om hoge bloeddruk te ontwikkelen, ook na correctie voor onder meer leeftijd, sociaaleconomische situatie en andere aandoeningen. De onderzoekers benadrukken dat dit een verband is en geen bewijs dat long covid hoge bloeddruk veroorzaakt, maar volgens hen pleit het wel voor meer aandacht voor bloeddruk en hart- en vaatgezondheid bij mensen met long covid.
Kleine smaakpapilmonsters van patiënten met long covid wijzen op een mogelijke verklaring voor het aanhoudend verminderde vermogen om zoet, bitter en hartig te proeven ✓
In een kleine studie in het vakblad Chemical Senses keken onderzoekers naar 28 mensen die niet in het ziekenhuis hadden gelegen met covid, maar wel langer dan een jaar smaakproblemen hielden, vooral met zoet, bitter en umami (hartig). Bij 20 van hen namen ze kleine stukjes smaakpapil weg. Daarin vonden ze minder activiteit van PLCβ2, een eiwit dat het signaal versterkt in de cellen die zoet, bitter en umami waarnemen. Dat zou kunnen verklaren waarom juist die drie smaken afzwakken en zout en zuur meestal niet. Volgens de onderzoekers gaat het om meetbaar bewijs voor langdurige smaakverstoring bij een deel van de patiënten. Toch is voorzichtigheid nodig: de groep was klein, de gepubliceerde samenvattingen noemen geen vergelijkingsgroep zonder long covid, ander onderzoek wijst er juist op dat langdurige smaakklachten vaak door reukschade komen, en er volgt nog geen behandeling uit.
Wetenschappers ontdekken waarom sommige mensen na COVID-19 nog steeds geen voedsel kunnen proeven ✓
Onderzoekers van de University of Colorado Anschutz en twee Zweedse universiteiten onderzochten 28 mensen die na een niet-ernstige covid-infectie (niemand was opgenomen in het ziekenhuis) al langer dan een jaar smaakproblemen hadden. Acht van hen scoorden duidelijk afwijkend op smaaktests, en elf hadden vooral moeite met zoet, bitter en umami (de hartige smaak van bijvoorbeeld paddenstoelen en bouillon), terwijl zout en zuur grotendeels normaal bleven. In weefselmonsters van de smaakpapillen van 20 deelnemers vonden ze minder boodschapper-RNA voor het eiwit PLCβ2, dat de signalen van zoet, bitter en umami versterkt voordat ze naar de hersenen gaan; bij sommigen was ook de opbouw van de smaakcellen verstoord. De studie verscheen in het vaktijdschrift Chemical Senses en levert volgens de onderzoekers het eerste directe biologische bewijs dat aanhoudende smaakklachten samenhangen met meetbare veranderingen in de smaakcellen. Het gaat wel om een kleine groep, het biedt een mogelijke verklaring en nog geen behandeling, en het blijft onduidelijk waarom deze verstoring zo lang aanhoudt, terwijl smaakcellen zich normaal elke twee tot vier weken vernieuwen.
Wetenschappers ontdekken waarom sommige mensen na COVID-19 nog steeds geen eten kunnen proeven ✓
Onderzoekers van de University of Colorado Anschutz en twee Zweedse universiteiten onderzochten 28 mensen die na covid langer dan een jaar smaakproblemen hadden. Geen van hen was in het ziekenhuis opgenomen. Acht deelnemers hadden duidelijk afwijkende smaakscores, en vooral zoet, bitter en umami (hartig) waren moeilijker te proeven, terwijl zout en zuur grotendeels normaal bleven. In weefsel van de smaakpapillen van 20 deelnemers vonden de onderzoekers minder boodschapper-RNA voor het eiwit PLCβ2, dat de smaaksignalen voor zoet, bitter en umami versterkt, en bij sommigen was de opbouw van de smaakpapillen verstoord. Het gaat om een kleine studie, gepubliceerd in het vaktijdschrift Chemical Senses, die volgens de onderzoekers het eerste directe biologische bewijs levert voor een verband tussen aanhoudende smaakklachten en meetbare veranderingen in smaakcellen. Het onderzoek biedt een mogelijke verklaring voor de klachten, maar nog geen behandeling, en vanwege het kleine aantal deelnemers is meer onderzoek nodig.
BioVie presenteert gegevens over Long COVID en Parkinson op ANA2026, met bevindingen in Annals of Neurology ✓
Het Amerikaanse biotechbedrijf BioVie heeft resultaten gepresenteerd van ADDRESS-LC, een studie naar een middel tegen long covid. Volgens het bedrijf zagen deelnemers met veel klachten, zoals vermoeidheid, cognitieve problemen en PEM (verergering van klachten na inspanning), statistisch significante verbeteringen; dit gold voor vooraf vastgestelde subgroepen, niet voor alle deelnemers. De resultaten zijn verschenen in het vakblad Annals of Neurology, waar vakgenoten ze vooraf hebben beoordeeld, maar het bericht noemt niet hoeveel mensen meededen of hoe de studie precies was opgezet. Voorzichtigheid is op zijn plaats: de informatie komt uit een interview met de topman van BioVie op een financiële nieuwssite die een commerciële relatie met het bedrijf heeft. Een grotere bevestigende studie (fase 3) moet nog plaatsvinden.
BioVie presenteert gegevens over Long COVID en Parkinson op ANA2026, met bevindingen in Annals of Neurology ✓
Het biotechbedrijf BioVie heeft resultaten gepresenteerd van zijn ADDRESS-LC-studie naar een behandeling voor long covid. Volgens het bedrijf verbeterden klachten als vermoeidheid, cognitieve problemen (hersenmist) en post-exertionele malaise (PEM, verergering van klachten na inspanning) statistisch significant, maar alleen in vooraf vastgestelde subgroepen van patiënten met veel klachten. De bevindingen zijn verschenen in het vakgebiedbeoordeelde tijdschrift Annals of Neurology, maar dit bericht noemt geen aantal deelnemers en zegt niets over de resultaten in de hele onderzoeksgroep. Voorzichtigheid is op zijn plaats: de informatie komt uit een interview met de topman van het bedrijf op een financiële nieuwssite die een commerciële relatie met BioVie heeft. Het bedrijf wil de resultaten nog bevestigen in een groter fase 3-onderzoek.
BioVie presenteert gegevens over Long COVID en Parkinson op ANA2026, met bevindingen in Annals of Neurology ✓
Het farmaceutisch bedrijf BioVie heeft in de ADDRESS-LC-studie het middel bezisterim getest bij mensen met long covid; de resultaten zijn gepresenteerd op een neurologiecongres en gepubliceerd in het door vakgenoten beoordeelde tijdschrift Annals of Neurology. Volgens het bedrijf verbeterden vooraf vastgestelde subgroepen van deelnemers met veel klachten statistisch significant op vermoeidheid, cognitieve problemen (hersenmist) en post-exertionele malaise (PEM), de verergering van klachten na inspanning. Voorzichtigheid is geboden: het gaat om resultaten in subgroepen en niet om alle deelnemers, en het bericht vermeldt niet hoeveel mensen meededen of hoe de studie precies was opgezet. Bovendien komt de informatie uit een interview met de topman van het bedrijf, die stelt dat dit de eerste studie is die effect laat zien op long-covidklachten; dat is een claim van het bedrijf zelf. Een grotere bevestigende fase 3-studie moet nog worden opgezet en uitwijzen of het middel echt helpt.
Problemen met reuk en smaak na Covid: onderzoek naar de invloed van vaccins ✓
Een internationaal onderzoeksteam onder leiding van de University of Queensland heeft onderzocht of een coronavaccinatie invloed heeft op aanhoudende reuk- en smaakproblemen na covid. Aanleiding waren verhalen van mensen die zeiden dat hun klachten na een vaccinatie verbeterden. Bij meer dan 90 procent van de deelnemers bleven reuk en smaak na de vaccinatie echter onveranderd. Volgens de onderzoekers betekent dit ook dat de klachten bij de meeste mensen niet verergerden, wat geruststellend kan zijn voor wie zich daar zorgen over maakt. De studie verscheen in het vakblad *Laryngoscope Investigative Otolaryngology*, maar het bericht vermeldt niet hoeveel mensen meededen of hoe het onderzoek precies is opgezet, dus de resultaten zijn lastig op hun waarde te schatten.
Een casestudy die een mogelijk verband tussen long covid en vestibulaire symptomen laat zien ✓
In een casusbeschrijving van één patiënt (Pham en Stoychev, 2026, verschenen in het tijdschrift Cureus) onderzochten artsen iemand die na een covid-infectie aanhoudende cognitieve klachten en klachten van het evenwichtsorgaan hield, zoals duizeligheid. Met een scan van de doorbloeding van de hersenen vonden zij bij deze patiënt plaatselijke verschillen in de bloedtoevoer naar de hersenen. Volgens de onderzoekers zou covid mogelijk langdurige problemen met de bloedvaten kunnen veroorzaken, waardoor de hersenen minder bloed krijgen en deze klachten ontstaan, ook als andere onderzoeken van de hersenen niets afwijkends laten zien. Dat is relevant voor mensen bij wie evenwichtsklachten niet zichtbaar worden met de gangbare tests van het evenwichtsorgaan. Voorzichtigheid is wel geboden: het gaat om één enkele patiënt, dus er valt niet uit af te leiden hoe vaak dit voorkomt of dat covid deze veranderingen echt veroorzaakt.
Verband tussen auto-immuniteit en patiënten met long covid ✓
Onderzoekers van Mount Sinai in New York vonden aanwijzingen dat bij een deel van de mensen met long covid autoantistoffen, antistoffen die het eigen lichaam aanvallen, de klachten veroorzaken. Ze haalden antistoffen uit het bloed van 87 mensen met long covid en spoten die in bij gezonde muizen; volgens de onderzoekers bevestigt dit dat auto-immuniteit bij bepaalde vormen van long covid een belangrijke rol speelt. De studie verscheen in het vakblad Cell. Volgens de onderzoekers zouden autoantistoffen in het bloed kunnen helpen bepalen wie mogelijk baat heeft bij bestaande behandelingen zoals IVIG (immunoglobulinen van gezonde donoren) of FcRn-remmers, die schadelijke antistoffen verlagen. Voorzichtigheid is wel nodig: het gaat om een muisstudie bij een subgroep van patiënten, en of deze behandelingen bij mensen met long covid echt helpen, is in dit onderzoek niet getest.
Kort verslag: geen verhoogde circulerende NETosemarkers bij langdurige long COVID ✓
In een kort onderzoeksverslag, verschenen in een tijdschrift van uitgever Frontiers, keken onderzoekers naar zogeheten NETose-markers in het bloed van mensen die al langere tijd long covid hebben. NETose is een proces waarbij bepaalde witte bloedcellen netvormige structuren uitstoten, wat met ontsteking en stolling in verband wordt gebracht. Volgens de titel vonden de onderzoekers geen verhoogde waarden van deze markers bij mensen met langdurige long covid. Dat is relevant, omdat het erop wijst dat dit mechanisme bij langdurige klachten mogelijk geen grote rol speelt in het bloed. Voorzichtigheid is wel op zijn plaats: het gaat om een kort verslag en de beschikbare informatie vermeldt niet hoeveel deelnemers er meededen of hoe het onderzoek precies is opgezet.
(Op basis van de kop.)Onderzoeksupdates, 20 oktober ✓
Een grote overzichtsstudie (review) in *Ageing Research Reviews* bundelt 110 studies naar long covid bij volwassenen van 25 tot 55 jaar. De Chinese onderzoekers vonden aanwijzingen voor 'versnelde biologische veroudering': ontstekingen en schade aan bloedvaten zouden daaraan kunnen bijdragen, en de ziekte zou het risico op vroege hart- en vaatproblemen kunnen verhogen. In een preprint van de University of Pennsylvania, die nog niet is beoordeeld door vakgenoten, onderzochten wetenschappers het bloed van 300 deelnemers, onder wie ruim 150 met long covid. Bij 40 procent van de mensen met long covid vonden ze afweercellen die specifiek op het coronavirus reageren, en bij een deel bleven bepaalde afweercellen (CD8-T-cellen) verhoogd actief, gekoppeld aan het coronavirus en/of het Epstein-Barrvirus. De onderzoekers zien hierin een mogelijke biomarker om patiënten in te delen en behandelingen te volgen, maar de resultaten zijn nog voorlopig. Daarnaast is een behandeltrial met fluvoxamine en metformine in *Annals of Internal Medicine* teruggetrokken en dezelfde dag met een nieuwe analyse opnieuw gepubliceerd. In de oorspronkelijke analyse was niet verwerkt dat de metforminedosis halverwege vanwege bijwerkingen was verlaagd van 750 naar 500 milligram, wat de uitkomsten mogelijk heeft vertekend.
Oudere volwassenen die met COVID in het ziekenhuis zijn opgenomen, lopen volgens gegevens een verhoogd risico op een beroerte ✓
Israëlische onderzoekers volgden ongeveer twee jaar lang (maart 2020 tot mei 2022) 1,2 miljoen mensen van 50 jaar en ouder die nooit een beroerte hadden gehad. Daarnaast vergeleken ze bijna 12.000 mensen die een beroerte kregen met ruim 119.000 mensen zonder beroerte. Wie met covid in het ziekenhuis belandde, had 23 procent meer kans op een beroerte, zowel door een afgesloten bloedvat als door een hersenbloeding. Dat risico was het hoogst in de eerste drie maanden na de infectie (35 procent) en leek daarna weg te ebben. Het verhoogde risico was iets kleiner dan na een longontsteking, en gevaccineerden hadden 21 procent minder kans op een beroerte. Het gaat om een observationele preprint, nog niet beoordeeld door vakgenoten, die alleen een verband laat zien en geen oorzaak aantoont. De bevindingen gelden vooral voor ouderen die met covid in het ziekenhuis lagen en gaan niet specifiek over long covid.
Effectiveness of physical, psychological, and alternative interventions for post-COVID-19 condition: a systematic review.
Deze systematische review bundelde 27 gerandomiseerde studies met bijna 2.000 volwassenen met long covid naar begeleide behandelingen zonder medicijnen. Begeleide hart-longrevalidatie en gecombineerde training verbeterden steeds de conditie en het loopvermogen, en cognitieve gedragstherapie en leefstijlaanpassingen verminderden vermoeidheid en ervaren concentratieproblemen. Voor neuromodulatie, complementaire behandelingen en zuurstoftherapie waren de resultaten wisselend en vaak niet beter dan placebo; slechts een klein deel van de studies (18,5%) had een laag risico op vertekening.
Randomized controlled trial of pirfenidone XR for patients with COVID-19 and exploration of effects on long-COVID incidence.
In deze dubbelblinde, placebogecontroleerde studie in Mexico-Stad kregen mensen met acute covid-19 pirfenidon-XR (een ontstekingsremmend en antifibrotisch middel) of een placebo. De studie werd vroegtijdig gestopt met ongeveer de helft van het geplande aantal deelnemers (367), waardoor harde conclusies niet mogelijk zijn. Er waren aanwijzingen voor sneller herstel en minder long-covidklachten later in de pirfenidongroep, zonder onverwachte bijwerkingen, maar dit moet in groter onderzoek worden bevestigd.
Central Nervous System Alterations in Individuals with Long COVID: A Systematic Review
Deze systematische review gaat over veranderingen in het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) bij mensen met long covid. Er is bij deze vermelding geen samenvatting beschikbaar; de titel komt overeen met een andere review in dit overzicht (id 174), waar de bevindingen worden beschreven.
Central Nervous System Alterations in Individuals with Long COVID: A Systematic Review.
Deze systematische review bekeek 42 observationele studies naar veranderingen in de hersenen bij long covid. Terugkerende bevindingen waren onder meer veranderde prikkelbaarheid van de hersenschors, afwijkende hersengolven, veranderde verbindingen tussen hersengebieden en aanwijzingen voor ontsteking of zenuwschade, vaak samenhangend met vermoeidheid, cognitieve klachten en brainfog. De studies verschilden sterk in opzet en methoden, en door het observationele karakter zijn de conclusies beperkt.
Persistently activated virus-specific CD8 T cells indicate antigen-driven immune aberrations in long COVID preprint (nog niet beoordeeld)
In deze preprint (nog niet beoordeeld) onderzochten wetenschappers bij honderden mensen met long covid en hersteld vergelijkingsmateriaal de afweercellen (CD8 T-cellen) die op specifieke virussen reageren. Bij een deel van de mensen met long covid bleven T-cellen gericht tegen het spike-eiwit van SARS-CoV-2 en/of het Epstein-Barrvirus langdurig geactiveerd, wat erop wijst dat restanten van het virus het afweersysteem blijvend kunnen prikkelen. Het gaat om laboratoriumonderzoek dat mogelijk kan helpen bij het ontwikkelen van behandelingen.
Circulating SARS-CoV-2 RNA detection in acute COVID-19 disease and Post-COVID Condition.
Deze cohortstudie volgde 442 mensen met covid-19 en mat virus-RNA in het bloed tijdens de acute infectie en na ongeveer drie maanden. Virus-RNA in het bloed hing samen met kritieke covid-19, maar niet met het krijgen van post-covidklachten. Van de 184 mensen die na drie maanden werden onderzocht, had 78% nog minstens één aanhoudende klacht.
Effects of prolonged SARS-CoV2 spike protein exposure in long COVID and a mouse model of the disease.
Dit onderzoek bekeek weefsel van overleden covidpatiënten, mensen met long covid (1 tot 5 jaar klachten), herstelde mensen en muizen die het spike-eiwit kregen ingespoten. Bij long covid en fatale covid werden meer ACE2-positieve kleine bloedvaatjes, spike-eiwit in de vaatjes (bij long covid onderzocht in de huid) en bindweefselvorming gevonden dan bij controles. De onderzoekers concluderen dat het spike-eiwit maanden tot jaren kan blijven en mogelijk samenhangt met ontsteking en schade aan kleine bloedvaten; het gaat om een combinatie van weefselonderzoek bij mensen en een diermodel.
Routine laboratory data are decoupled from symptom phenotype and prognosis in Long COVID: within-cohort variation is dominated by age.
In deze cohortstudie in één centrum werden 89 standaard bloedwaarden van 564 mensen met long covid geanalyseerd. De bloedwaarden maakten geen onderscheid tussen verschillende klachtenpatronen en voorspelden niet wie verbeterde; de kleine verschillen die er waren, hingen vooral samen met leeftijd. Het aantal aangedane orgaansystemen nam in de loop van de tijd wel af (mediaan van 4 naar 2).
Sputum and oral microbiota profiles are associated with long COVID severity and phenotype post-hospitalisation: a UK multicentre, prospective cohort study.
Deze Britse prospectieve cohortstudie (PHOSP-COVID) onderzocht de bacteriën in mond en slijm van 771 mensen zes maanden na ziekenhuisopname voor covid-19. Een ernstige, vooral longgerelateerde vorm van long covid, verminderde longfunctie en aanhoudende cognitieve klachten gingen samen met een eigen bacteriepatroon in de mond; maag-darmklachten met een afwijkend patroon in het slijm. Het onderzoek laat verbanden zien, geen oorzaak-gevolgrelatie.
Multifactorial biomarker profiles in fatigued and non-fatigued post-COVID-19 patients: insights from a one-year follow-up.
Deze observationele studie volgde een jaar lang mensen na covid-19, verdeeld in een groep met vermoeidheid (27) en zonder vermoeidheid (13), en vergeleek hen met 27 niet-geïnfecteerde mensen. Er werden ontstekingsstoffen, andere bloedwaarden en enkele genetische varianten gemeten. Bij aanvang hadden vermoeide deelnemers een hoger IL-6 (een ontstekingsstof); de studie is klein, dus de resultaten zijn voorlopig.
Blood biomarkers of long COVID: A cross-sectional evaluation of key cytokines and the coordination of inflammation.
Deze cross-sectionele studie mat ontstekingsstoffen in het bloed van 127 mensen, onder wie 63 met bevestigde long covid ingedeeld naar ernst van beperkingen. Interleukine-12 was hoger bij mensen met long covid en bij mensen met een recente infectie dan bij niet-geïnfecteerden. Er is nog geen klinisch bruikbare biomarker voor long covid; dit onderzoek is een momentopname en kan geen oorzaak aantonen.
Understanding cognitive function in post-COVID-19 condition with fatigue: an interdisciplinary multimodal investigation preprint (nog niet beoordeeld)
In deze preprint (nog niet beoordeeld) vergeleken onderzoekers 34 mensen met post-covid en vermoeidheid met 37 herstelde controles via cognitieve tests, MRI-scans, bloedonderzoek en interviews. Cognitieve prestaties en afweerwaarden lagen binnen de normale grenzen, maar er waren kleine verschillen in witte stof en in hoe hersennetwerken samenhingen met cognitie, wat kan wijzen op minder veerkracht van hersennetwerken. Dit sloot aan bij de ervaringen die deelnemers beschreven, zoals moeite met concentreren.
Persistent Cognitive Vulnerability After COVID-19 in Older Adults: Longitudinal Clinical Trajectories and Multi-Cohort Transcriptomic Evidence.
Deze longitudinale studie volgde 49 mensen van 60 jaar en ouder die met covid-19 in het ziekenhuis lagen, aangevuld met analyses van genactiviteit uit drie openbare datasets. Het cognitief functioneren daalde tijdens de infectie en herstelde daarna niet; ook depressieve klachten en mobiliteit bleven verslechterd, terwijl dagelijks functioneren en voedingstoestand deels herstelden. Leeftijd was de enige onafhankelijke voorspeller van slechtere uitkomsten.
Higher risk of Long COVID among patients with autoimmune rheumatic diseases and immunomodulatory therapy: a retrospective cohort analysis of national US data.
Deze retrospectieve cohortstudie met Amerikaanse patiëntgegevens (N3C) vergeleek mensen met auto-immuunziekten van gewrichten en bindweefsel met vergelijkbare mensen zonder zo'n ziekte, in totaal ruim 187.000 personen. Long covid kwam vaker voor bij mensen met een auto-immuunziekte (2,8% tegen 1,5%). Binnen die groep hingen ernstigere covid, longziekte, overgewicht, gebruik van rituximab of corticosteroïden en het syndroom van Sjögren samen met een hoger risico.
Post-acute sequelae of COVID-19 (PASC) are associated with distinct clinical phenotypes two years after SARS-CoV-2 infection: A data-driven approach.
Deze studie onderzocht 153 mensen twee jaar na een coronabesmetting, van wie 88 met post-covid (ernstige vermoeidheid en concentratieproblemen), om klachtenpatronen in kaart te brengen. Met statistische analyses vonden de onderzoekers vijf clusters, waarvan de grootste bestond uit inspanningsintolerantie (PEM), ME/cvs- en slaapklachten en copingfactoren; andere clusters betroffen verwerkingssnelheid, uitvoerende functies, lichamelijke prestaties en andere aandoeningen. Het gaat om een observationele, datagestuurde analyse.